Mga Araling Pilipino

Matagal nang pinagmamasdan ng Diwatang mahabagin ang isang pulubi sa lansangan ng bayan. Awang-awa siya rito. Matanda na ang pulubing babae.  Walang kasama at batid niyang nag-iisa ito sa buhay dahil walang pamilya. Minsan, nais sana niyang alamin ang dahilan kung bakit nagkaganoon ang naging kapalaran ng kawawang pulubi.  Ngunit wala siyang kakayahang bumalik sa kahapon.  At ang mga pinagdaanan ng matandang pulubi ay isang misteryo. Sa sobrang habag ng diwata sa pulubing iyon ay kinausap niya si Bathala. "Ano ang puwede kong magawa upang matulungan siya?" "Wala ka nang magagawa para matulungan ang pulubing iyon," ang sabi ni Bathala. "Pero baka may paraan pa…" "Isa lang ang alam kong paraan," ang tugon ni Bathala.  "Ang mabigyan siya ng panibagong simula…" "Tama!  Iyon nga ang maaari nating gawin para matulungan siya!" "Pero hindi ko ginagarantiyahan na may magbabago sa takbo ng kanyang buhay." "Ang mahalaga’y ...

Minsan may isang magandang dilag na sinusuyo ng halos lahat ng kalalakihan sa nayon. Ngunit ang magandang dilag ay tila mapili o sadyang pihikan.  Sa dinami-rami ng mga manliligaw nito’y wala pa ring mapili. Ayon sa magandang dilag, hindi lang panlabas na anyo ang batayan nito sa pagpili ng lalaking mapapangasawa.  Ang hinahangad nito ay isang lalaking mamahalin siya ng lubos.   Isang gabi, isang kuba ang umakyat sa kanya ng ligaw. Nagtawanan ang ilang binata na nakasabay ng kuba sa panliligaw. Batid ng mga ito na wala nang kapag-a-pag-asa ang kubang iyon sa pihikang dilag. Nang makita nga ng magandang dilag ang kuba na nakatakdang manligaw sa kanya ay napailing ito. Hindi man siya naghahangad ng masyadong guwapo, pero ang kubang ito ay sadyang nakaririmarim pagmasdan.  Hirap itong lumakad at tunay na may kapangitan.   Hindi alam ng dilag kung papaano niya sasabihin sa kuba na wala na itong pag-asa sa kanya. Ngunit nang mahalata iyon ng kuba ay bigla i...

May isang mag-asawang may anak na batang lalaki.  Kasamang naninirahan ng pamilyang ito ang ama ng Tatay.  Noong una, maligayang nakakatulong ng mag-asawa sa paghahanapbuhay ang ama at masayang nakakasama ng bata ang kanyang Lolo sa paglalaro. Ngunit dumating ang sandaling tuluyan nang inagaw ng katandaan at madalas na pagkakaroon ng karamdaman ang lakas ng matandang lalaki.  At dahil dito, hindi na ito napakinabangan sa bahay. Sa tuwing kumakain sa hapag-kainan, parating nakakabasag ng pinggan ang matandang lalaki nang dahil sa panginginig ng kamay. Sa buwisit ng mag-asawa sa matanda ay ginawan na lang nila ito ng pinggan na gawa sa kahoy, na animo isang aso. Ang pinggan nga naman na gawa sa kahoy ay hindi na mababasag nito. Naging saksi ang batang anak ng mag-asawa sa ginawa nila sa matanda. Isang araw, nagtungo sa silong ang bata at kumuha ng magandang uri ng kahoy. Nang makita siya ng kanyang ama ay kaagad nilapitan at tinanong. Ano ang ginagawa mo? Tumingin ang bata ...

Ang balyena marahil ang pinakamalaking nilalang sa mundo.  Ngunit ito’y naging dahilan upang magyabang ang isang balyena. Ang sabi niya, Ako ang pinakamalaking nilalang sa mundo, kaya’t hindi ako nararapat sa karagatan lang!  Sa lupa, mas higit nila akong kikilalanin at hahangaan! Sa ‘di kalayuan ng aplaya, nakita niyang maliwanag ang landasin doon. At madalas din, naririnig niya sa mga mangingisdang naglalakbay sa karagatan ang mga kuwento tungkol sa kabayanan.  At kung papaanong kinikilala ang mga matatagumpay at mahuhusay doon. Ang balyenang mayabang ay naghangad. Isang gabing kabilugan ng buwan, siya ay naglakbay at lumangoy nang matulin patungo sa aplaya. Masayang-masaya siya sa pag-aakalang katuparan ng pangarap ang naghihintay sa kanya.  Ang hindi niya alam, kamatayan pala ang nakaabang. Dahil nang marating niya ang mababaw na bahagi ng karagatan ay hindi na siya nakalangoy pa.  At nang makita siya ng mga tao, siya nga’y pinagkaguluhan! Ngunit hindi upang...

Noong unang panahon, sa isang malamig na bahagi ng mundo, may isang grupo ng mga taong naninirahan.  Sinasabing ang mga taong ito ang isa sa mga sinaunang nilalang.  Marami pa silang bagay na hindi nalalaman o natutuklasan.  Napakabata pa ng sibilisasyon at payak pa ang pamumuhay. Isang araw, isa sa mga tao sa grupong ito ang naatasang maglakbay upang alamin kung may iba pang nilalang o uri ng taong tulad nila na naninirahan sa labas ng kanilang lugar. Naglakbay ang taong ito ng ilang araw sa masusukal na kagubatan at malalawak na karagatan at lupain. Hanggang sa isang gabi, may nasilayan siyang liwanag sa ‘di kalayuan.  Pinuntahan niya ito. Ang liwanag ay nagmumula sa apoy.  Ngunit dahil inosente, hindi alam ng taong iyon ang tungkol sa apoy.  Siya ay natakot. "Huwag kang matakot," ang sabi ng tinig sa kanyang likuran. Pagtalikod niya ay laking gulat niya nang makitang may nakatayo na pala sa kanyang likuran.  Isang lalaking napakalinis at napakaganda...

Minsan may magkapatid na naninirahan sa isang bayan.  Ang isa ay mayaman.  At ang isa naman ay mahirap na walang ibang pinagkakabuhayan kundi ang pagtatanim ng kalabasa. Isang araw, namunga ng isang kakaibang kalabasa ang kanyang pananim.  Isang kalabasang may pambihirang laki! Hindi alam ng lalaki ang kanyang gagawin sa dambuhalang kalabasa. Naisin man niyang kainin ito, ngunit napakalaki at tiyak na maraming masasayang.  Kung mag-iimbita siya ng mga bisita para kumain sa kalabasa ay manghihinawa lang ang mga iyon.  Kung dadalhin naman niya sa palengke upang ibenta ay hindi rin maaari.  Walang sasakyang maaaring magdala sa ganito kalaking kalabasa.  At hindi rin magiging sapat ang kita para makabawi sa gagamiting transportasyon patungo sa palengke. Naisip ng taong ito na iregalo na lamang sa hari ang dambuhalang kalabasa. At ganoon nga ang kanyang ginawa.  Laking tuwa ng hari.  Dahil noon lamang ito nakakita ng ganoong kalaking kalabasa. "Is...